|
Mury obronne
 Oprócz
zupełnie wyjątkowego Chełmna, żadne z miast pomorskich nie posiada tak czytelnego
obrysu dawnych fortyfikacji, jak Chojnice. Wędrując wzdłuż kamienno - ceglanych
murów, łatwo można zobaczyć wielkość i kształt Chojnic oraz wyobrazić sobie ich
system obronny. Stawianie murów miejskich rozpoczęto w I poł. XIV wieku. W ciągu
kilkudziesięciu lat miasto zostało obwiedzione kamiennym kręgiem, w który wbudowane
były 3 bramy i 22 baszty. Od strony północno - wschodniej i południowej dodatkowe
zabezpieczenie stanowiły jeziora, zaś od strony południowo - zachodniej dostępu do
murów broniły podwójne fosy podzielone wysoką groblą. Najpierw powstały tzw. mury
niskie o wysokości ok. 4 m, kamienne, nadbudowane na przełomie XIV/XV wieku murem
ceglanym do wysokości 7 do 9 m. Walory obronne miasta w poł. XVI wieku zwiększono
poprzez dobudowanie tzw.
szyj bramnych, poprzedzonych niskimi basztami przyczółkowymi. Do każdej z bram nad
fosą przerzucone były mosty zwodzone. Grubość murów wynosiła od 1,5 m do 2,5 m, a w
wielu miejscach były wzmocnione od zewnętrznej strony szkarpami. Mury zwieńczone były
blankami, a od strony wewnętrznej miały drewniane galerie kryte daszkami. Po działaniach wojennych bądź pożarach, mieszkańcy szybko odbudowywali mury, ale nie tak
starannie reperowano baszty, np. w 1564 roku było "wież dobrze naprawionych 12, zepsowanych dla starości 12, które potrzebują wielkiej poprawy dla obrony". W I
poł.  XVIII w. północno - wschodnią część murów rozebrano, a przyziemia
wykorzystano jako element nośny ścian kolegium jezuickiego. W tym też czasie
miasto, wyniszczone poprzednio wojnami szwedzkimi, potem wojną północną, dopuściło
do częściowej dewastacji innych odcinków murów, na których stawiano budynki
mieszkalne. W latach 30 i 40 XIX w. układ fortyfikacji miejskich doznał poważnego
uszczerbku wskutek rozbiórki odcinka wschodniego z okrągła Bramą Gdańską oraz od
północnego zachodu z Bramą Młyńską. Rozbiórce uległy baszty przyczółkowe, a
teren niwelowano poprzez obniżenie grobli i częściowe zasypanie fos. Od południa,
wzdłuż ulicy Sukienników rozbiórkę murów rozpoczęto w 1909 r., przygotowując
 teren
pod zabudowę; w 1927 r. po likwidacji resztek muru w tym miejscu wybudowano biurowiec i
magazyn wytwórni wódek A. Kaźmierskiego. Pierwsze intensywniejsze prace konserwatorskie
przeprowadzono przy fortyfikacjach już na
przełomie XIX i XX w. Znacznym uszkodzeniom na całej długości mury uległy podczas II
wojny światowej, lecz już w latach 1952-55 toruńskie Przedsiębiorstwo Konserwacji
Zabytków przeprowadziło
 częściową rekonstrukcję, m.in. dokonując wstawek kamienno -
cementowych i wyrównując korony. Nie rekonstruowano jednak murów do pełnej wysokości.
W ostatnich latach w 2 miejscach mury całkowicie zawaliły się i zostały odbudowane.
Obecnie najdłuższy odcinek murów znajduje się od południowego zachodu, wzdłuż ul.
Sukienników, Grobelnej i Wałowej do Młyńskiej. Dalsze fragmenty są widoczne przy
stadionie, następnie od strony wschodniej (ul. Okrężna), gdzie wykorzystywane są w
fundamentach budynków. Ze średniowiecznego systemu obronnego zachowały się ponadto w Chojnicach
niektóre baszty i Brama Człuchowska oraz fragment fosy.
PS.JE
- Tekst pochodzi z rozdziału "Kamienny pierścień" książki Kazimierza
Ostrowskiego "Zabytki Chojnic". Zdjęcia wykonałem w 05/2007 r.
(poza nr 6). Po kliknięciu
wersje większe o ok. 60 kB. Nr 1 i 2 - widok na Fosę z dwóch stron. Na pierwszym Baszta
Wronia, na drugim Brama Człuchowska. Amfiteatr w niej powstał w 1986 roku na Telewizyjny
Turniej Miast Chojnice - Dzierżoniów (wygrany przez nas). Latem odbywa się w nim wiele
imprez, m.in. Noc Poetów. Tam też 14 sierpnia 2005 i 2006 zorganizowałem Zloty Fanów ELO!!! Kolejne przedstawia ul. Podmurną, biegnącą wzdłuż
zachowanego odcinka Fosy. Poniżej trzy zdjęcia ul. Wałowej. Na tym z prawej za drzewami
widać Bramę Człuchowską i Basztę Szewską. Po prawej skrzyżowanie z ul. Sukienników
i Domem na Murach. A po lewej Wałowa od strony Bramy Człuchowskiej. Tam dziś
mieści się postój taxi.
|
